Lokaalverhaal

Even een feit om dit verhaal goed te beginnen: lokale partijen zijn de onzichtbare reus van de gemeentepolitiek. Bij elkaar opgeteld hebben lokale partijen meer zetels dan partijen die ook in de Tweede Kamer actief zijn. Dat geeft natuurlijk een enigszins vertekend beeld, want die lokale partijen lopen wat visie betreft natuurlijk zeer uiteen.

© Aaron Parecki via Flickr

Zo doet er in Arnhem zowel een socialistisch/pacifistische partij mee als een partij die in de volksmond bekend staat als “de neonazipartij”.

Er zijn vast een heleboel argumenten waarom je wel of niet op een lokale partij moet stemmen. Als je je heel sterk verbonden voelt met een bepaalde landelijke partij, kun je met lokale partijen misschien weinig. Maar andersom kan een lokale partij belangen behartigen die voor de kiezer dichterbij staan. Als de lokale partij in jouw woonplaats belooft om al die leenfietsen waar je elke dag over struikelt, op te ruimen, wil je daar mogelijk liever op stemmen dan een landelijke partij die in eerste instantie vooral staat voor de waarden van haar landelijke equivalent. Lokale partijen worden waarschijnlijk ook minder gehinderd door het imago dat een landelijke partij kan hebben, ook al opereren de gemeenteraadsladen van een landelijke partij onafhankelijk van het landelijke equivalent. Maar aan de woorden “misschien” en “waarschijnlijk” haalt de oplettende lezer al dat ik eigenlijk niet zo goed weet wat de voordelen en nadelen zijn.

Nu door naar de keiharde cijfers: Nederland heeft momenteel 380 gemeenten, waarvan er in 335 gemeenteraadsverkiezingen plaatsvinden. Er vinden niet in alle gemeenten verkiezingen plaats omdat er in sommige gemeenten nog vrij recent verkiezingen zijn geweest vanwege een herindeling. De partij die 21 maart in de meeste gemeenten meedoet, is het CDA. Ze doen in 332 gemeenten mee. Logischerwijs betekent dit al dat geen enkele landelijke partij overal meedoet. Van het geheel loopt de deelname uiteen van 332 gemeenten waar het CDA meedoet, tot één gemeente voor het FvD. Wat op basis van de cijfers niet logisch was, maar wel ook een feit is, is dat er ook een gemeente is waar geen enkele landelijke partij meedoet. Dit is nog vrij recent gebeurd in Vlieland. De lokale VVD kon zich niet meer vinden in de standpunten van de landelijke VVD en splitste zich af. In Rozendaal en Schiermonnikoog deden al alleen lokale partijen mee.

Om toch een vlaag van feitelijkheid in het lokale verhaal te brengen: er zijn wel wetenschappers die de opkomst van lokale partijen hebben geprobeerd te verklaren. Deze hoogleraar verklaart de opkomst door te kijken naar het soort tegenstelling dat maatschappelijk belangrijk is. Vroeger was de partij al voor de kiezer bepaald op basis van zijn of haar mate van kerkelijkheid, nu zitten de grote verschillen ergens anders. Als ik kijk naar wat er nu speelt, kan ik me voorstellen dat de winst voor lokale partijen dit jaar alleen nog maar groter wordt. Let op mijn woorden.