Hoe serieus neem je de StemWijzer (en andere stemhulpen die niet zo lekker allitereren)?

Om maar weer eens meteen te beginnen met een feit: er is een goede kans dat er voor jou geen StemWijzer of minder lekker allitererende stemhulp beschikbaar is voor de komende gemeenteraadsverkiezingen. Er zijn drie redelijk grote vragenlijsten die zichzelf hebben verzameld op gemeenteraad.nl. Dat zijn de StemWijzer, het Kieskompas en MijnStem. Ze melden daar heel trots dat voor 66% van de Nederlanders is in ieder geval één van de 3 grote stemhulpen beschikbaar is. Dat vind ik eerlijk gezegd niet zo’n heel hoog percentage. Een derde van de gemeentes heeft geen stemhulp.

Mijn eigen gemeente heeft geen StemWijzer, dus om te kijken hoe StemWijzer werkt, leek het me een fantastisch idee om de StemWijzer van de gemeente Achtkarspelen te doen. De eerste stelling luidt: “De gemeente Achtkarspelen mag in de toekomst fuseren met de gemeente Tytsjerksteradiel.” Nu heb ik daar niet per definitie een mening over – ik heb van beide gemeentes nog nooit gehoord, vermoedelijk liggen ze in Friesland. Ik blijk het meeste overeenstemming te hebben met de standpunten van Gemeentebelangen Achtkarspelen, dus nu weet ik nog niks.

Kennelijk is dit Achtkarspelen

De echte vraag is natuurlijk welke van deze stemhulpen het betrouwbaarst is, maar dat is een lastige vraag om te beantwoorden. Het heeft namelijk te maken met statistiek en onderzoek, en daar heb ik weinig verstand van. Maar er zijn een paar dingen die je mee kunt nemen in de waardering voor een stemhulp. Ten eerste hebben het Kieskompas en de Stemwijzer 30 stellingen, de MijnStem geeft er 22. Ik zou zelf zeggen: hoe meer stellingen, hoe beter het advies. Bij de StemWijzer moet je kiezen voor “eens” of “oneens”, bij de andere twee kun je het ook “heel erg eens” of “heel erg oneens” zijn. Ik zou zelf zeggen: hoe genuanceerder je bent, hoe beter het advies, mits je niet te vaak neutraal bent. Je kan namelijk ook neutraal zijn of geen mening hebben, maar hoe vaker je zulke antwoorden invult, hoe minder betrouwbaar de uitslag wordt.

Wat volgens mij ook de uitslag kan beïnvloeden, is dat de StemWijzer en MijnStem je de mogelijkheid bieden om direct in te zien wat de partijen van een bepaalde stelling vinden. Als je al een partij in gedachten hebt, en je ziet meteen wat zij ervan vinden, kan dit je keus beïnvloeden.

Wat ik dan weer uitermate charmant vind aan het Kieskompas, is dat het je positie binnen een bepaald politiek spectrum bepaalt. Het laat zien hoe links of rechts, en conservatief of progressief je bent. Het plaatst de partijen in datzelfde spectrum, zodat je een beter beeld krijgt van waar je staat ten opzichte van de partijen die meedoen in je gemeente.

Het leek me ook wel interessant om te kijken wat er zou gebeuren als ik alle vragen “neutraal” zou invullen. Dit kon ik wel alleen doen met vragen over de gemeente waar ik zelf woon, dus de StemWijzer is hierin niet meegenomen. Het Kieskompas leidt dan, uiteraard, naar het centrum van het centrum en de meest centrum-achtige partijen- in mijn gemeente zijn dat lokale partijen en het CDA. MijnStem werkt met een percentage waarmee je het meest overeen komt, en daar kwam bij een zo neutraal mogelijke invulling de PvdA naar voren. Ik vind dat opvallend. Wat ik ook opvallend vind, is dat Kieskompas citeert uit partijprogramma’s als “bron”, maar dat dit kennelijk niet altijd direct betrekking op de stelling heeft. Zo zou de SP geen nieuwe asielzoekerscentra in Arnhem willen, maar in hun verkiezingsprogramma vind ik dat nergens letterlijk terug.

Dit alles klinkt als een hoop commentaar op een handig hulpmiddel. Nu vind ik stemhulpen oprecht een handig hulpmiddel, maar ik zou je aanraden er ook een beetje kritisch op te zijn, en ook te kijken naar de volledige standpunten en programma’s van de partijen waar je overweegt op te stemmen. Mijn stemhulpen hebben soms de neiging om me een christendemocraat te maken, en ik begrijp nooit helemaal waarom dat gebeurt.