Wat gebeurt er op 20 maart? – De Eerste Kamer

© Christopher A. Dominic via Flickr

Volgens het verschrikkelijke lijsttrekkersdebat van RTL is het voornaamste argument om te stemmen voor de Provinciale Staten dat de Provinciale Staten de Eerste Kamer kiezen. Zo hebben de provincies een duidelijke band met de landelijke politiek, en kennelijk interesseert de kiezer zich niet voor wat er op lokaal gebied gebeurt. Hopelijk komt het sarcasme hier goed over, want dat is wel de bedoeling. Toch is het zo op het laatste moment nog zeker de moeite om een extra focus te leggen op hoe de Eerste Kamer gekozen wordt, wat zij verder doet, en waarom de zetelverdeling van de kamer van grote invloed is op de het landelijk bestuur.

Gelukkig heeft de Eerste Kamer een hele overzichtelijke website (ik ben dol op overzichtelijke websites), waarop eigenlijk elke simpele vraag die ik over de Eerste Kamer had beantwoord werd. In mijn eigen onvolprezen woorden zit het zo: wij kiezen de leden van de Provinciale Staten, de Statenleden kiezen leden voor de Eerste Kamer. Ik weet het niet zeker, maar volgens mij stemmen de Statenleden op een partij, en niet op een persoon. Het aantal stemmen dat de partij krijgt, levert een aantal zetels op en die worden verdeeld naar plek op de kandidatenlijst. Deze stemming gebeurt drie maanden na de verkiezingen van de Provinciale Staten. Er zijn alleen vrij veel Statenleden, 564, en maar 75 zetels in de Eerste Kamer. De weging van een stem een Statenlid is afhankelijk van het aantal inwoners van de provincie waar ze bij horen, en de relatie van de inwoneraantal met het aantal Statenleden. Ze tellen dus niet allemaal even zwaar. De Eerste Kamer toont een voorbeeldberekening van hoe dit gaat, ik kan het niet reproduceren maar het zal wel kloppen. Ik heb hiervan ook geleerd dat je Statenlid met een hoofdletter schrijft.

Doorgaans kiest een Statenlid voor de eigen partij. Ik heb gezocht of er ooit situaties zijn geweest waarbij een Statenlid voor een andere partij stemde om zitting in de Eerste Kamer te nemen, maar daar heb ik geen bewijs van gevonden. Blijkbaar worden de Statenleden geïnstrueerd door hun partijen voor een stemming, maar het kan zo zijn dat door een verdeling van restzetels, ze er meer baat bij hebben als enkele leden op een andere partij stemmen, bijvoorbeeld een coalitiepartner, zodat die partij net wel een extra zetel krijgt.

Waarom het zo belangrijk is wie er in de Eerste Kamer zitten, is de meeste mensen denk ik wel bekend. De Eerste Kamer heeft invloed op de wetsvoorstellen die door de Tweede Kamer al aangenomen zijn. De Eerste Kamer kan wetsvoorstellen formeel alleen goedkeuren en afkeuren, maar door middel van moties kunnen ze ook een wijziging afdwingen. De Eerste Kamer is de laatste sluitpost voor een wetsvoorstel dat aangenomen wordt. Het is dus voor de coalitie een voordeel als zij ook een meerderheid in de Eerste Kamer hebben, want een wetsvoorstel komt pas door een Kamer bij een meerderheid. Momenteel heeft de coalitie (VVD, CDA, D66, ChristenUnie) in de Tweede Kamer 76 van de 150 zetels in handen, en in de eerste kamer 38 van de 75. Dat is dus een minimale meerderheid, die wat de Eerste Kamer betreft waarschijnlijk komende woensdag verloren zal gaan. Dat maakt dat de coalitie van Rutte III het lastig zal krijgen in de tweede helft van hun regeerperiode.

En mede om dit alles is het woensdag belangrijk om te gaan stemmen. Dit was de laatste blog voor 20 maart. Er volgt sowieso nog een nabeschouwing, dus wordt vervolgd…