Ruimteseizoen deel 6: De tragedie van Pluto

Op de basisschool leerde ik dat er negen planeten waren: Mercurius, Venus, de aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus, Neptunus en Pluto. In deze opsomming valt al op dat de aarde geen naam van een Romeinse godheid heeft gekregen, omdat we nu eenmaal een aardcentrisch bestaan leiden waarin niemand erbij heeft stilgestaan dat de aarde niet meer of minder bijzonder is dan een andere planeet. Ik zou er dan ook absoluut voor zijn om de aarde alsnog een naam te geven, Diana bijvoorbeeld.

Maar ik dwaal af. In 2006 werd besloten dat Pluto geen planeet meer genoemd kon worden. In plaats daarvan is Pluto nu een dwergplaneet, waar er meer van zijn.

Dat Pluto geen planeet genoemd kan worden is in principe erg logisch. Er werden steeds meer hemellichamen ontdekt die dezelfde kenmerken hadden als Pluto, maar eigenlijk te klein waren om tot de planeten gerekend te worden. De Internationale Astronomische Unie heeft kenmerken vastgesteld die definiëren wat een planeet, dwergplaneet of planetoïde is. De formele definitie van planeet volgens de IAU luidt als volgt:

By the end of the Prague General Assembly, its members voted that the resolution B5 on the definition of a planet in the Solar System would be as follows:

A celestial body that (a) is in orbit around the Sun, (b) has sufficient mass for its self-gravity to overcome rigid body forces so that it assumes a hydrostatic equilibrium (nearly round) shape, and (c) has cleared the neighbourhood around its orbit.

Deze definitie sloot Pluto als planeet uit, omdat Pluto niet aan het kenmerk bij (c) voldoet. Dat maakt Pluto een dwergplaneet, omdat hij wel bolvormig is – in tegenstelling tot planetoïden –  en een eigen baan rond de zon heeft. Die baan is alleen niet volkomen vrij van andere ruimtematerie.

Nu klinkt dit allemaal best logisch. Het principe achter het definiëren van hemellichamen, kan net zo makkelijk toegepast worden op het definiëren van alles wat zich in dit universum begeeft, inclusief mensen. De mens heeft de mens tot mens gedefinieerd, op basis van een aantal kwalificaties die ons onderscheiden van andere levensvormen, zoals planten. Een planeet of dwergplaneet, trekt zich niks aan van wat wij vinden. Het is menselijke wetenschap die dat bepaald heeft, maar ergens lijkt het me niet mogelijk om alles van een hemellichaam te kennen. In theorie is het mogelijk dat er over vijftig jaar meer gedetailleerde kennis bestaat, waardoor bijvoorbeeld Uranus en Neptunus niet meer in dezelfde categorie vallen als de andere planeten die we nu kennen, en sub-planeten worden (dit is nergens op gebaseerd, ik noem maar wat).

Dus wat maakt dat Pluto? Met de kennis die we tot 2006 hadden, was Pluto een planeet. Daar verandert die definitie volgens mij weinig aan. Het is een soort degradatie. En Pluto zelf interesseert het niet, die dendert gewoon door.