Hoe ik de Brexit aan mezelf uitleg – Deel 6

Ergens had ik moeten zien aankomen dat het eindigen van een uitleg over Brexit aan mezelf terwijl de onderhandelingen met de EU in volle gang waren, niet zou volstaan. Dit werd bevestigd door mijn het gebrek aan een antwoord toen mijn moeder vorige week aan me vroeg hoe ik over de huidige staat van de Brexit denk. De deal die op tafel ligt, was langs me heen gedaan, en dat kon ik niet zomaar laten gebeuren. Vandaar dat hier een nieuwe uitleg volgt, waarin ik probeer de Brexit-deal aan mezelf uit te leggen, en hopelijk ook aan enkele verdwaalde en verwarde lezers.

Ik ben de reeks geëindigd met het feit dat de Britten tot 29 maart 2019 hebben om met een deal te komen waarin de nieuwe afspraken tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU staan, in een situatie waarin het VK geen lid van de EU meer is. Een voorstel voor die deal ligt er sinds 13 november. Het is het resultaat van maandenlang overleg tussen een vier onderhandelaars namens de EU, en vier onderhandelaars namens het Verenigd Koninkrijk.

Als je een doorzetter bent, kun je de verklaring waarin de deal wordt samengevat zelf doornemen. Deze is “slechts” 26 pagina’s, de echte deal is 585 pagina’s lang. Voor mensen die bij geen van beide teksten de behoefte tot lezen voelen, bestaan er talloze samenvattingen. Tot zover ik heb begrepen – ik had ook geen zin om die 26 pagina’s te lezen – , zijn er drie hoofdzaken te onderscheiden. Ten eerste blijven Britten die in de EU leven, en vice versa, tenminste tot het einde van de overgangsperiode dezelfde rechten houden als andere inwoners van de EU. Ten tweede kost het lidmaatschap van de EU kost geld, en het VK moet nog wel aan al haar betalingsverplichtingen voldoen tot ze echt uitgetreden zijn. Dat klinkt vrij logisch, maar ervan uitgaande dat het EU budget voor 2019 nog opgemaakt wordt, gaat het nog zo’n 39 miljard pond kosten. Dat zijn als het ware de kosten van de scheiding. Eigenlijk zou het veel meer zijn, maar 39 miljard is een compromis met een fikse korting.

Het derde punt heeft te maken met de grens tussen Noord-Ierland en Ierland, en zelfs na het in het Nederlands lezen over deze kwestie, weet ik niet zeker of ik het begrijp. Maar volgens mij komt het erop neer dat de grens tussen Ierland en Noord Ierland – wat dus ook een grens tussen de EU en het VK zou worden, niet dezelfde douanebehandeling krijgt als de grens tussen de EU en Groot-Brittannië (wat formeel het VK zonder Noord-Ierland is). Noord-Ierland blijft dan de handelsregels van de EU volgen, zodat ze een douane-unie zijn en er geen grenscontroles nodig zijn.

Ondertussen heeft de EU heeft de deal goedgekeurd; de leiders van de 27 lidstaten die niet het Verenigd Koninkrijk zijn, stemden unaniem voor het accepteren van de deal. Nu moet Theresa May het Britse Lagerhuis krijgen, pas dan zal het proces van het verlaten van de EU in gang gezet worden. 11 december stemmen de leden van het Britse Lagerhuis over de deal. Volgens dit stuk van The Guardian, is er een redelijke kans dat de deal wordt afgewezen. Bijna de hele oppositie is tegen de deal, en ongeveer negentig conservatieven ook. Als May de komende twee weken niemand kan overtuigen, wordt de deal 11 december afgewezen.  Ze zou vier stemmen tekort komen voor een meerderheid.

Als dat gebeurt, moet May snel naar Brussel, om te onderhandelen over maatregelen die de deal wel acceptabel zouden maken voor het Britse Lagerhuis. Maar als de politieke onrust groter wordt, kan het ook nog zo zijn dat May aftreedt, en een politiek vacuüm ontstaat dat ervoor zorgt dat de Britten op 29 maart zonder deal de EU verlaten.

Wordt vervolgd

Nog steeds in de war? Hier vind je de eerste vijf delen van de reeks: 1, 2, 3, 4, 5.