Apocalyps 0: Waar maak ik me druk om?

© May via Flickr

Een paar maanden geleden zapte ik tijdens mijn ontbijt langs een herhaling van een Tegenlicht aflevering. De aflevering ging over het klimaat. Terwijl ik op een stuk beschuit kauwde zei schrijver Amitav Ghosh dat hij vermoedde dat Donald Trump wel geloofde in klimaatverandering. Hij dacht dat Trump en zijn omgeving heel goed weten wat er aan de hand is, maar dat ze al geaccepteerd hebben dat er geen weg terug is. Daarom willen ze juist zoveel mogelijk mensen onwetend houden, zodat ze iedereen een stap voor zijn als die apocalyptische ramp dan daadwerkelijk komt.

Ergens deed dit me denken aan het plot van de rampenfilm 2012, wat overigens echt geen goede film is, mocht je die op basis van wat ik nu ga vertellen willen kijken. 2012 speelt op 21-12-12, en op die dag vergaat de aarde. Er zijn aardbevingen, orkanen en tsunami’s, allemaal van apocalyptische proporties. Een taxichauffeur wil zijn kinderen redden, en de man voor wie hij chauffeur is, blijkt een superrijke Rus die als één van de weinigen op de hoogte was van een reddingsplan, dat bestaat uit drie arken in de Himalaya. Alleen de globale elite kon kaarten kopen voor zo’n ark, want een kaart kostte miljarden.

De grote lijnen van die film komen me de laatste tijd niet meer zo onwaarschijnlijk voor. Orkanen als Harvey en Maria waren zo verwoestend, omdat het oceaanwater ongewoon warm is. Dat is een direct gevolg van klimaatverandering. Het weer wordt extremer. Woestijnen worden groter. De Sahara wordt groter, wat desastreuze gevolgen heeft voor de mensen die in de voorheen bewoonbare gebieden wonen, maar ook viel er in de winter van 2017 veertig centimeter sneeuw in Algerije, wat bijna nooit voorkomt.

Ik zeg trouwens “de grote lijnen van die film” omdat er ook een scène in zit waarin een camper door een ontploffend Yellowstone scheurt en realistisch gezien alle hoofdpersonages in het eerste uur hadden moeten sterven.

En dan de elite die in het geheim aan een ontsnappingsplan werkt en ervan uitgaat dat ze gered worden doordat vele anderen zullen sterven. Natuurlijk is hier geen wetenschappelijk bewijs voor, in tegenstelling tot de verandering van het klimaat. Daarnaast vind ik het een vrij onlogische gedachte om aan een apocalyptische ramp te denken te ontkomen. Want hoe ontkom je aan zo’n ramp? De middelen daarvoor lijken me niet te koop. In 2012 moeten ze naar de Himalaya vliegen, maar dat gaat nauwelijks omdat alle vliegvelden al weggevaagd zijn. Ik noem maar een praktisch ongemak. Maar als zo’n plan echt bestaat, is het veel complexer dan ik me kan voorstellen.

De apocalyps lijkt me iets om rekening mee te moeten houden. Misschien is dat een hele pessimistische houding. Daarnaast kun je er nauwelijks rekening mee houden, om de vele praktische redenen. Deze zomer ga ik weerspiegelen op die praktische ongemakken, de mogelijkheden, de toekomst, de waanzin en de realiteit rondom apocalyptisch denken. Concreet houdt dat in dat ik de thema’s ga bespreken die ik interessant vind, en dat varieert van het uitleggen van het verschil tussen weer en klimaat, tot waarom een fiets en een honkbalknuppel nuttig kunnen zijn in het geval van een zombie-apocalyps.

De aflevering van Tegenlicht kun je hier terugkijken.