Ok Akkoord – Formatie-ijs

Op 21 maart 2017 deed mijn vader een voorspelling in onze familie-whatsappgroep. De formatie zou lang gaan duren; na het reces zou er een kabinet komen van VVD, D66, CDA en ChristenUnie. Hij daagde de rest van het gezin uit tot het doen van voorspellingen. De winnaar moet getrakteerd worden op ijs van Frattelli – dat is een ijszaak in Oosterbeek.

Ik ben dol op weddenschappen, ik verlies ze alleen altijd. Ik gokte op wat op dat moment het meest voor de hand liggende alternatief was, namelijk een kabinet met GroenLinks in de plaats van de ChristenUnie. En aangezien de onderhandelingen met die samenstelling begonnen, leek het me logisch dat ze er dan ook wel voor de zomer uit zouden zijn.

Op het moment dat ik dit schrijf, is er al 183 dagen geen kabinet. Dat is geen record. In 1977 deed het aanstaande kabinet van Van Agt er 208 dagen over, ook inclusief zomervakantie. In dat proces werden vijf informateurs versleten, die soms opereerden als duo. Wat precies het verschil is tussen een formateur en een informateur heb ik nooit helemaal begrepen. Gelukkig bestaat er de website kabinetsformatie2017.nl, en daar staat een schema waaruit ik heb opgemaakt dat een informateur alleen de onderhandelingen tussen de mogelijke coalitiepartijen leidt, en een formateur ministers en staatssecretarissen benoemt. Momenteel zitten ze dus nog in die informatiefase. Al is er morgen een akkoord, er moeten ook nog ministers benoemd worden. Dat record uit 1977 gaat dus hoogstwaarschijnlijk verbroken worden. We maken het mee. We zijn erbij.

Overigens blijkt kabinetsformatie2017.nl een officiële pagina van de Rijksoverheid te zijn. Ik dacht dat het een uit de hand gelopen hobbyproject was. Er staat formatienieuws vanaf 2003 op. Ik neem aan dat bij elke nieuwe formatieperiode de url wordt aangepast. Dat lijkt me onhandig, en ik begrijp dan ook niet waarom die site niet gewoon kabinetsformatie.nl heet. Die domeinnaam is geclaimd door iemand uit Leiden, maar als je de Overheid bent kun je daar vast wel wat aan doen. In ieder geval biedt het je wel de gelegenheid om nog even terug te kijken op de formatie van 2003, wat tot Balkenende II leidde. Het motto van die regering was: “’Meedoen, Meer Werk, Minder Regels”.

Terugkijken op formatieprocessen geeft het iets ontzettend knulligs. Ik heb mijn vader gevraagd of hij zich de recordformatie van 1977 nog herinnert, en hij zei dat dit na maanden onderhandelen uiteindelijk door een etentje tussen Van Agt en Wiegel (die premier en vice-premier zouden worden) in een stroomversnelling kwam. Ze mochten elkaar graag, dat hielp. Zo simpel kan het kennelijk zijn. Ik zie uit naar het motto van deze regering, zodat we het collectief belachelijk kunnen maken. Ik vraag me af of die onderhandelaars het nog gezellig hebben met elkaar, of ze niet gefrustreerd zijn na zoveel gepraat, of ze die ongetwijfeld muffe kamer waar ze elke dag in zitten niet zat zijn. Ik vraag me ook af of die ijszaak in Oosterbeek in oktober nog wel open is.

Deze tekst verscheen op 19 september 2017 op het weblog van De Nieuwe Oost vh Wintertuin.