Hoe ik de Brexit aan mezelf uitleg – Deel 3

Flashback: Het Verenigd Koninkrijk is lid van de Europese Unie maar het is een zogenaamde struggle. Zie ook de flashback van #2.

Na een geschiedenis van de Europese Unie, is het tijd voor de geschiedenis van het referendum zelf. De directe aanleiding tot het referendum is vrij simpel: David Cameron beloofde het namens de Conservative Party toen hij opnieuw gekozen werd als premier. Dit artikel van De Correspondent stelt dat het simpelweg een manier van David Cameron was om geen stemmers van de Conservative Party te verliezen aan UKIP. En UKIP is nog niet ter sprake gekomen in dit hele verhaal, terwijl het één van de belangrijkste spelers rond het Brexit-referendum was.

UKIP staat voor UK Independence Party. Zoals de naam al suggereert, begonnen ze in 1993 als een partij die onafhankelijkheid van het VK als voornaamste agendapunt had. Of het toevallig is dat dit kort na de toetreding van het Verenigd Koninkrijk tot de EU gebeurde, weet ik niet zeker. Er was nog een partij als UKIP, die letterlijk Referendum Party heette, maar toen de leider daarvan overleed, trok UKIP veel van hun aanhangers naar zich toe. Tot 2014 had UKIP alleen zetels in het Europees Parlement. In het Britse Lagerhuis hebben ze nooit meer dan twee zetels gehad, en het langst zittende lid kon niet overweg met partijleider Nigel Farage. Maar in Europa zijn ze met negentien zetels in het Europees Parlement nog steeds vrij groot. De partij staat erom bekend luidkeels in te spelen op anti-immigratie sentimenten.

Omdat ze op nationaal niveau niet enorm veel stemmers hadden, lijkt de claim dat David Cameron het referendum doorzette om te voorkomen dat de Conservative Party stemmers aan UKIP zouden verliezen, me vrij onwaarschijnlijk. Er was nooit overeenstemming over een houding tot de EU binnen de conservatieve partij geweest, en daarom achtte hij het noodzakelijk. Rond het referendum op 23 juni 2016, waren de partijleiders van alle grote partijen in het Lagerhuis eigenlijk voorstander van blijven in de EU, ook David Cameron. Maar prominente conservatieven Boris Johnson (destijds burgemeester van Londen) en Michael Gove (destijds minister van Justitie), voerden juist campagne voor een Brexit.

Wat de dagen voor het referendum nog grimmiger maakte, was de moord op het Britse kamerlid Jo Cox, een politica van de Labour Party die voor het blijven in de EU was. Ze werd vermoord door een voorstander van de Brexit. Nigel Farage van UKIP zei na de moord dat hij vond dat het “leave” kamp juist het momentum had en zijn partij ook een slachtoffer van de moord was. Hij verwachtte dat het invloed op de uitslag zou hebben. Dit gebeurde een week voor het referendum gehouden werd, midden in de campagnetijd.

Op 23 juni 2016 vond het referendum plaats. Vooraf werd een krappe overwinning voor het “remain” kamp voorspeld, maar er werden geen exit-polls gehouden, waardoor het heel lang spannend bleef. Uiteindelijk stemde 51,9% van de stemmers voor een Brexit. David Cameron trad af als premier. Hij vond dat hij niet kon aanblijven, als tegenstander van een Brexit. Ook Nigel Farage vertrok, hij vond dat hij met Brexit zijn doel had bereikt en wilde graag weer zijn leven terug.