Hoe ik de Brexit aan mezelf uitleg – Deel 1

Om te beginnen met het woord Brexit: het klopt eigenlijk niet, ook al is het een onofficiële term. Het is een samentrekking van Britain en exit, maar het gaat om het uittreden van het volledige Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie, en Groot-Brittannië is formeel alleen het eiland waar Engeland, Schotland en Wales deel van uitmaken. Het woord Brexit sluit Noord-Ierland dus eigenlijk buiten.

Maar daar gaat het nu even niet om. Waar het wel om gaat, is dat ik sinds het referendum zelf niet precies meer weet wat de huidige staat rond de uittreding nu precies is. Af en toe komt de Brexit weer uitgebreid ten sprake omdat er ontwikkelingen zijn geweest, maar na een filmpje waarin Theresa May een soort robot-dans op een nummer van Abba doet, moet ik toegeven dat ik de draad wat Brexit betreft volledig kwijt ben. Dat vind ik persoonlijk niet zo’n prettige constatering, vandaar dat ik voor mezelf uitgezocht heb hoe het ongeveer zit. Dat heb ik opgeschreven om het beter op te nemen, en het resultaat daarvan lees je nu.

Een deel van de reden dat het voor mij een beetje lastig blijft om uit te leggen wat Brexit inhoudt, is dat ik niet precies weet wat lidmaatschap van de EU, of in eerdere gevallen de EEG, concreet met zich meebrengt. In lijnen geloof ik dat het betekent dat er vrij gehandeld en gereisd kan worden, en het is een extra niveau van overheid dat het nationale niveau overstijgt, wat zich bijvoorbeeld uit uit in Europese wetgeving en een Europees Parlement. Dit heb ik niet uit een bron of iets dergelijks gehaald. Idealiter kon ik het hele Verdrag van Maastricht oplepelen, zodat ik precies begrijp waar de Britten zich uit terugtrekken, maar dat is mij ook wat te ambitieus.

Brexit kan in ieder geval niet worden uitgelegd zonder wat voorkennis over de Europese Unie. Voordat de EU werd opgericht, richtten een aantal West-Europese landen na de Tweede Wereldoorlog de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, Euratom en de Europese Economische Gemeenschap op. Van die eerste twee is het Verenigd Koninkrijk nooit lid geworden. Van de EEG werden ze wel lid, nadat de zittende Franse president die twee keer een veto tegen hun toetreding uitsprak afgetreden was. Charles De Gaulle vond het Verenigd Koninkrijk te gericht op de V.S. en vertrouwde hun toetreding niet. In 1975 vond er een referendum plaats in het land over toetreding tot de EEG, en 67 procent van de stemmers stemde voor toetreding. Na een aantal fusies van gemeenschappen, werd het EEG deel van de Europese Gemeenschap en na weer een aantal fusies werd de Europese Gemeenschap deel van de Europese Unie. Dit gebeurde in 1993, en het Verenigd Koninkrijk sloot zich aan bij de Europese Unie.

Was dit het eerste deel? Ja, dit was echt het eerste deel. De geschiedenis van de vorming van de EU is namelijk nogal saai, vond ik. Vandaar dat ik het de lezers gun om er een nachtje over te slapen. Of niet, mocht je deze tekst later dan maandag 7-10-18 lezen. Deel 2 volgt namelijk op dinsdag.