Even tussendoor: over chronisch lekkende Prinsjesdagplannen

© Appie Verschoor via Flickr

Wat Prinsjesdag inhoudt, is bij de meeste mensen wel ongeveer bekend. De Miljoenennota wordt gepresenteerd; dat zijn de plannen van het kabinet voor het komende jaar, en bijbehorende Rijksbegroting. Daarnaast leest de koning de Troonrede voor, en gebeurt er ook allerlei spannends met een koets en hoedjes als decoratie. Net zo traditioneel als Prinsjesdag op de derde dinsdag van september, is het lekken van de plannen in de weken ervoor. Ook dat was dit jaar niet anders.

Ik las deze week dat Ronald van Raak, Kamerlid van de SP, Kamervragen heeft gesteld over het lekken van de plannen (de Rijksoverheid schrijft Kamervragen met een hoofdletter, dus ik ook). Ik dacht dat daarmee bedoeld werd waarom die plannen elk jaar weer uitlekken. Maar bij het openen van het antwoord op de Kamervragen, bleken ze inhoudelijk te zijn. In wat die inhoud precies is, heb ik me verder niet verdiept. Het antwoord van Rutte is in het kort een verwijzing naar iets wat hij al eerder heeft verteld.

Toch heeft Van Raak niet alleen inhoudelijke klachten. Hij uit elk jaar kritiek als de plannen weer zijn uitgelekt. Hij wil dat de embargoregeling, die zou moeten voorkomen dat er plannen gelekt worden, wordt afgeschaft. De huidige embargoregeling bestaat sinds 2014 maar heeft nog weinig effect op lekkende plannen. Blijkbaar zou de SP graag zien dat de Miljoennota openbaar wordt zodra de Tweede Kamer de stukken ook heeft, zodat er niet gelekt kan worden. Dat zou heel Prinsjesdag enigszins overbodig maken. Of dat echt zo erg is, is een heel andere vraag. Het is natuurlijk grotendeels ceremonieel, maar de aandacht die erop gevestigd wordt, zorgt ervoor dat meer mensen meekrijgen wat het kabinet nu eigenlijk in petto heeft voor het land.

Nu weten we nog steeds niet waarom de Miljoenennota elk jaar uitlekt. In dit wat gedateerde artikel van De Volkskrant, wordt gesuggereerd dat er simpelweg teveel mensen zijn die (delen van) de Miljoenennota van tevoren te lezen krijgen of eraan meewerken. Kamerfracties, de Raad van State, betrokken ambtenaren: dat zijn zoveel mensen dat de kans dat iemand iets lekt aan de media vanzelfsprekend groter is dan wanneer een paar mensen er maar van weten.

Minder betrokkenen bij de begrotingsplannen laten, is niet echt een optie. Het Ministerie van Financiën is de hoofdverantwoordelijke, maar ook andere ministeries zijn bij de plannen betrokken. De vraag is ook of het echt erg is dat de plannen steeds uitlekken. Uiteindelijk wordt het toch wel bekend. Lekkende plannen geven media de kans zich voor de bereiden – dat is ook vooral waarom het gebeurt. Overigens is ook uitgelekt dat minister Stef Blok het land zou besturen als het gehele kabinet zou sterven bij een aanslag op Prinsjesdag. Dat was blijkbaar ook geheim, maar hadden we zelf kunnen achterhalen omdat hij de enige afwezige minister zou zijn.